Na pierwszy rzut oka to morze kolorów. Żółte, białe, fioletowe, złote, kremowe. Tysiące kwiatów ustawionych w równych rzędach, jedne już w pełnym rozkwicie, inne dopiero otwierające pąki. Trudno oderwać od nich wzrok. Jeszcze trudniej wyobrazić sobie, ile pracy potrzeba, żeby wszystkie zakwitły na czas.
W Gospodarstwie Ogrodniczym Nowik w Nowej Moczalni przygotowania do Wszystkich Świętych wchodzą właśnie w decydującą fazę. To szczególny moment w roku. Kilka miesięcy pracy musi przynieść efekt w ciągu zaledwie kilkunastu dni, kiedy klienci ruszają po kwiaty na groby swoich bliskich.
Wszystko zaczęło się od pomidorów
Historia tego miejsca sięga czasów, kiedy zamiast kwiatów uprawiano tutaj warzywa. Ogrodnictwem zajmował się już dziadek Julii Nowik-Rećko. Później rodzinne gospodarstwo przejęło kolejne pokolenie, stopniowo zmieniając profil produkcji.
Gospodarstwo ogrodnicze związane stricte z kwiatami działa od 2000 roku. Mój tato wraz z moją mamą, gdy się pobrali, zaczęli zajmować się kwiatami. Ale historia sięga głębiej, ponieważ mój dziadek przed 2000 rokiem zajmował się uprawą pomidorów – opowiada Julia Nowik-Rećko.
Dziś gospodarstwo tworzą Bartosz Nowik, Agata Nowik, Rafał Nowik i Julia Nowik-Rećko. To rodzinne przedsięwzięcie, w którym obowiązki są podzielone, ale odpowiedzialność za efekty pracy spoczywa na wszystkich.
Jesteśmy rodzinną firmą, także każdy ma tutaj swoje zadanie. Głową tego wszystkiego jest mój tato. Powoli przejmuję też już niektóre części tego gospodarstwa, ale działamy rodzinnie – podkreśla Julia.
I właśnie ta rodzinność jest tutaj szczególnie widoczna. Bo gospodarstwo to nie tylko miejsce prowadzenia działalności. To również codzienność Nowików, ich dom, praca i pasja, która od lat łączy kolejne pokolenia.
Tutaj każda pora roku ma swój kolor
Choć dziś wzrok przyciągają przede wszystkim chryzantemy, gospodarstwo żyje rytmem zmieniających się pór roku. Kiedy kończy się jeden sezon, rozpoczyna się następny.
W marcu pojawiają się pierwsze bratki, prymule i stokrotki. Później przychodzi czas na pelargonie, surfinie i inne kwiaty balkonowe, które wiosną i latem zdobią domy, tarasy oraz ogrody.
Po nich swoje miejsce zajmują byliny i rośliny wieloletnie – hortensje, lawendy, szałwie i wiele innych gatunków. W sierpniu zaczynają kwitnąć wrzosy, zapowiadając nadejście jesieni. A później przychodzi pora na chryzantemy.
Staramy się iść z duchem czasu, rozwijać się, nie stawać w miejscu. Nie możemy pozostać na jednej odmianie rośliny, ponieważ z roku na rok większe wymagania są od klientów. Szukamy nowych kolorów, rodzajów, odmian, żeby nasz towar był coraz lepszy – tłumaczy Julia.
Jak zaznacza, trudno wskazać jedną roślinę, która zawsze cieszy się największym powodzeniem. Jedni przyjeżdżają po klasyczne pelargonie, inni szukają nietypowych odmian, a jeszcze inni chcą stworzyć ogród pełen wieloletnich kwiatów. Każda roślina ma swojego odbiorcę. Trzeba tylko umieć odpowiedzieć na jego oczekiwania.
Sześć miesięcy pracy na kilka dni sprzedaży
Wróćmy jednak do chryzantem, bo właśnie one są teraz bohaterkami gospodarstwa.
Kiedy większość z nas zaczyna myśleć o zakupie kwiatów dopiero pod koniec października, u Nowików przygotowania trwają już od maja. Wtedy do gospodarstwa przyjeżdżają maleńkie sadzonki, mające zaledwie kilka centymetrów wysokości. Trudno uwierzyć, że po kilku miesiącach wyrosną z nich rozłożyste, obsypane kwiatami rośliny.
Od maja do listopada, do sprzedaży, jest cały czas ogrom pracy przy tych roślinach – podkreśla Julia.
Przez kolejne miesiące rośliny wymagają systematycznej pielęgnacji i pilnowania warunków wzrostu. A przy tak dużej produkcji nawet pozornie drobne czynności oznaczają wiele godzin pracy. Co ciekawe, nie wystarczy po prostu posadzić chryzantemy i czekać, aż zakwitnie. Trzeba jeszcze sprawić, żeby zrobiła to w odpowiednim terminie.
I tutaj zaczyna się prawdziwa ogrodnicza sztuka.
Chryzantema, aby zakwitnąć na czas, czyli na Wszystkich Świętych, wymaga tak zwanego sterowania. Codziennie przez trzy tygodnie musimy skracać jej dzień, czyli przykrywać ją ciemną folią, aby nie miała dostępu do światła. Bez tej pracy nie zakwitnie na czas – wyjaśnia nasza rozmówczyni.
To jeden z tych szczegółów, o których kupujący rzadko myślą, wybierając gotowy kwiat. Tymczasem za pięknie rozkwitniętą chryzantemą stoi nie tylko cierpliwość, ale również znajomość potrzeb roślin i umiejętność współpracy z naturą.
Pięćdziesiąt odmian i kwiaty większe od dłoni
Spacerując pomiędzy rzędami chryzantem, można odnieść wrażenie, że każda kolejna jest piękniejsza od poprzedniej.
W gospodarstwie Nowików dostępnych jest około 50 odmian. Różnią się nie tylko kolorami, ale przede wszystkim wielkością i kształtem kwiatów. Są chryzantemy drobnokwiatowe, średniokwiatowe i wielkokwiatowe. Niektóre mają jednolite barwy, inne łączą kilka kolorów w jednej doniczce.
Szczególną uwagę przyciągają odmiany wielkokwiatowe. Ich kwiaty potrafią być większe od ludzkiej dłoni. Wyglądają niezwykle efektownie, choć mają też swoje wymagania.
Jest nieco mniej trwała niż średniokwiatowa i drobnokwiatowa, ale cieszy oko. Ten kwiat jest naprawdę ogromny – mówi Julia, prezentując jedną z odmian.
Z kolei chryzantemy drobnokwiatowe mają inną, bardzo praktyczną zaletę.
Jest ona najbardziej trwała na przymrozki. Cieszy się największym zainteresowaniem naszych klientów – dodaje.
Wybór zależy więc nie tylko od gustu, ale również od tego, w jakich warunkach kwiaty będą stały. Szczególnie że przełom października i listopada potrafi zaskoczyć pogodą.
Coraz więcej osób szuka też czegoś innego niż tradycyjna doniczka z chryzantemą. Odpowiedzią na te oczekiwania są jesienne kompozycje, łączące chryzantemy, wrzosy i kapustę ozdobną. Takie zestawienia z roku na rok zyskują na popularności. Pozwalają stworzyć ciekawą, wielobarwną dekorację, która sprawdzi się zarówno na nagrobku, jak i przed domem.
Cały rok pracy, ale wszystko rozstrzyga się w październiku
W ogrodnictwie trudno mówić o spokojnym sezonie. Kiedy jedne rośliny kończą kwitnienie, kolejne trzeba już przygotowywać do sprzedaży. Jednak przełom października i listopada rządzi się własnymi prawami. Wtedy liczy się nie tylko jakość kwiatów, ale również czas.
W naszej branży cały rok jest bardzo pracowity. Okres przed Wszystkimi Świętymi jest intensywny, ponieważ to się rozgrywa w ciągu dwóch tygodni. Tak naprawdę to jest tylko jeden dzień i wszyscy ludzie muszą się zaopatrzyć na ten jeden dzień – zauważa Julia.
W ostatnich latach zmieniają się jednak przyzwyczajenia klientów. Coraz więcej osób nie odkłada zakupów na ostatnią chwilę. Jeśli pogoda sprzyja, do gospodarstwa zaczynają przyjeżdżać nawet dwa tygodnie przed 1 listopada. Wcześniej porządkują groby i ustawiają dekoracje, żeby w dniu Wszystkich Świętych móc już spokojnie odwiedzić cmentarz i poświęcić czas bliskim.
A czy lepiej wybrać chryzantemę w pełnym rozkwicie, czy taką, która ma jeszcze zamknięte pąki?
Tak naprawdę zależy od klienta. Niektórzy chcą kupić jeszcze w pąku, a niektórzy wolą mieć już taką w pełni rozkwitniętą, cieszącą oko – odpowiada Julia.
Co ważne, dla niektórych chryzantem 1 listopada wcale nie musi oznaczać końca. Wybrane odmiany można później posadzić w ogrodzie. Są też osoby, które kupują je nie na cmentarz, ale na taras czy przed dom, żeby jak najdłużej cieszyć się jesiennymi kolorami.
Za każdym kwiatem stoi człowiek
Patrząc na gotowe chryzantemy, łatwo skupić się wyłącznie na ich wyglądzie. Na kolorze, wielkości, kształcie. Wybieramy tę, która najbardziej nam się podoba, zabieramy do domu albo od razu ustawiamy na grobie. Rzadko zastanawiamy się, jaką drogę przeszła, zanim trafiła w nasze ręce.
W Nowej Moczalni ta droga zaczyna się wiele miesięcy wcześniej. Od niewielkiej sadzonki, codziennej pielęgnacji, przez kontrolowanie kwitnienia, aż po moment, w którym kwiat jest gotowy do sprzedaży.
Ale historia gospodarstwa Nowików to coś więcej niż opowieść o chryzantemach. To historia rodziny, która od pokoleń związana jest z ziemią, potrafi dostosowywać się do zmian i nieustannie rozwija swoją działalność. To również przykład tego, że za lokalnym produktem stoją konkretni ludzie, ich wiedza, doświadczenie i praca, której często nie widać.
Za kilka dni chryzantemy z gospodarstwa Nowików pojawią się na grobach bliskich. Będą symbolem pamięci, miłości i szacunku wobec tych, których już z nami nie ma. Dla odwiedzających cmentarze będą pięknym kwiatem. Dla rodziny Nowików – zwieńczeniem sześciu miesięcy pracy.
Gospodarstwo Ogrodnicze Nowik znajduje się w Nowej Moczalni, w gminie Sokółka. Prowadzi sprzedaż detaliczną i hurtową. Warto odwiedzić to miejsce nie tylko przed Wszystkimi Świętymi, ale również wiosną i latem, kiedy gospodarstwo wypełniają zupełnie inne kolory i zapachy.
/SM, JCH, TL/